1. Đạo Đức Chúa Trời có mười điều răn
- Thứ nhất: Thờ phượng một Đức Chúa Trời và kính mến Người trên hết mọi sự.
- Thứ hai: Chớ kêu tên Đức Chúa Trời vô cớ.
- Thứ ba: Giữ ngày Chúa nhật.
- Thứ bốn: Thảo kính cha mẹ.
- Thứ năm: Chớ giết người.
- Thứ sáu: Chớ làm sự dâm dục.
- Thứ bảy: Chớ lấy của người.
- Thứ tám: Chớ làm chứng dối.
- Thứ chín: Chớ muốn vợ chồng người.
- Thứ mười: Chớ tham của người.
Mười điều răn ấy tóm về hai điều này mà chớ: Trước kính mến một Đức Chúa Trời trên hết mọi sự, sau lại yêu người như mình ta vậy. AMEN.
2. Hội Thánh có năm điều răn
- Thứ nhất: Dự lễ và kiêng việc xác ngày Chúa nhật cùng các ngày lễ buộc.
- Thứ hai: Xưng tội trong một năm ít là một lần
- Thứ ba: Rước Mình Thánh Chúa trong mùa Phục Sinh.
- Thứ tư: Giữ chay và Kiêng thịt những ngày Hội Thánh buộc.
- Thứ năm: Góp công, góp của xây dựng Hội Thánh tuỳ theo khả năng của mình.
Bản văn sáu điều răn mà chúng ta quen đọc ở các nhà thờ Việt Nam giống với bản văn được áp dụng tại nước Pháp từ năm 1945. Nên biết là tại Pháp, danh sách các điều răn Hội Thánh ra đời từ thế kỷ XV, và đã được đặt thành vè phổ thông. Trải qua 5 thế kỷ, chúng đã được nhiều lần thay đổi, và lần cuối cùng vào năm 1931 và 1945. Đang khi ấy, tại Rôma, Sách Giáo lý Công giáo của Hồng y Gasparri xuất bản năm 1930 chỉ kê khai có năm điều răn: 1] Dâng lễ và kiêng việc xác vào Chúa nhật và lễ buộc; 2] Kiêng thịt và ăn chay vào những ngày Hội Thánh định; 3] Xưng tội trọng ít là mỗi năm một lần; 4] Rước lễ ít là mỗi năm một lần trong mùa Phục sinh; 5] Giúp đỡ các nhu cầu của Giáo hội và các giáo sĩ.
Sách Giáo lý của Hội Thánh Công giáo (ban hành năm 1992) đã xếp “năm điều răn Hội Thánh” (số 2041-2043) trong chương nói về vai trò của quyền giáo huấn của Giáo Hội đối với đời sống đạo đức của người tín hữu, cách riêng với mục tiêu bảo đảm cho người tín hữu được duy trì mức tối thiểu trong việc cầu nguyện, và cố gắng tăng trưởng trong lòng mến Chúa yêu người.
- Số 2041: Các điều răn của Hội Thánh được đặt trong đường hướng một đời sống luân lý gắn liền với đời sống phụng vụ và được đời sống phụng vụ nuôi dưỡng. Tính cách bắt buộc của các luật thiết định này được công bố bởi các quyền bính mục vụ, có mục đích cung cấp cho các tín hữu mức tối thiểu rất cần thiết về tinh thần cầu nguyện và về nỗ lực luân lý, để gia tăng lòng mến Chúa yêu người.
- Số 2042: Điều răn thứ nhất (“Vào các Chúa nhật và các ngày lễ buộc, các tín hữu phải tham dự Thánh Lễ và tránh những công việc nô dịch”) đòi các tín hữu thánh hoá ngày tưởng niệm cuộc phục sinh của Chúa, cũng như những lễ phụng vụ chính để tôn kính các mầu nhiệm của Chúa, của Đức Trinh Nữ Maria diễm phúc và của các Thánh, trước hết bằng việc tham dự cuộc cử hành bí tích Thánh Thể, trong đó cộng đoàn Kitô hữu được quy tụ, và tránh không làm những việc lao động và những việc tự bản chất có thể cản trở việc thánh hoá những ngày đó. Điều răn thứ hai (“Xưng tội trong một năm ít là một lần”) bảo đảm việc chuẩn bị rước Thánh Thể bằng việc lãnh nhận bí tích Hoà Giải, nối tiếp công việc hối cải và tha thứ của bí tích Rửa Tội. Điều răn thứ ba (“Rước Mình Thánh Chúa ít là một lần trong mùa Phục Sinh”) bảo đảm mức tối thiểu trong việc rước Mình và Máu Thánh Chúa, được liên kết với các lễ trong mùa Phục Sinh, vì Phục Sinh là nguồn gốc và là trung tâm của phụng vụ Kitô Giáo.
- Số 2043: Điều răn thứ tư (“Kiêng thịt và giữ chay trong những ngày thống hối do Hội Thánh quy định) bảo đảm thời gian khổ chế và thống hối để chuẩn bị cho chúng ta mừng các lễ phụng vụ, và giúp chúng ta làm chủ được các bản năng và đạt tới sự tự do của trái tim. Điều răn thứ năm (“Đóng góp cho các nhu cầu của Hội Thánh”)dạy các tín hữu có bổn phận đóng góp cho các nhu cầu vật chất của Hội Thánh, mỗi người tuỳ theo khả năng của mình.
3. LỄ TRỌNG là gì? LỄ TRỌNG là NHỮNG NGÀY ĐẶC BIỆT TRONG NĂM PHỤNG VỤ, mừng các mầu nhiệm cứu độ của Thiên Chúa, hoặc các chân lý đức tin, các đặc ân của Đức Maria hoặc những vị thánh có chỗ đứng quan trọng trong đời sống Hội Thánh (x. Những quy luật tổng quát về năm phụng vụ và niên lịch, số 11).
4. LỄ BUỘC là gì? Bộ Giáo luật 1983, điều 1246, ấn định các LỄ BUỘC [buộc các tín hữu tham dự]:
- Mọi Chúa nhật trong năm;
- Lễ Chúa Giáng sinh;
- Lễ Hiển linh;
- Lễ Thăng thiên;
- Lễ Mình và Máu Thánh Chúa Kitô,;
- Lễ Thánh Maria, Mẹ Thiên Chúa;
- Lễ Đức Mẹ vô nhiễm nguyên tội;
- Lễ Đức Mẹ hồn xác lên trời;
- Lễ Thánh Giuse;
- Lễ Hai thánh Tông Đồ Phêrô và Phaolô,
- Lễ Các Thánh nam nữ.
Ở Việt Nam, Thông cáo Uỷ ban Phụng tự - HĐGM.VN (tháng 4/1991): HĐGM.VN, chiếu theo Bộ Giáo luật, điều 1246, §2, duy trì các đặc ân vẫn có đối với các LỄ BUỘC, nghĩa là:
- Tại Giáo tỉnh Hà Nội, ngoài các Chúa nhật, chỉ BUỘC giữ “Tứ Quý”, tức là 4 ngày lễ trọng: lễ Chúa Giáng Sinh, lễ Chúa Thăng thiên, lễ Đức Mẹ hồn xác lên trời và lễ Các Thánh nam nữ.
- Tại các Giáo tỉnh Huế và Giáo tỉnh Sài Gòn, ngoài các Chúa nhật, chỉ BUỘC giữ lễ Chúa Giáng Sinh.
5. Bộ Giáo luật 1983
- Điều 1247: Các tín hữu BUỘC PHẢI THAM DỰ THÁNH LỄ NGÀY CHÚA NHẬT và CÁC NGÀY LỄ BUỘC KHÁC; hơn nữa, còn phải KIÊNG LÀM VIỆC XÁC và NHỮNG CÔNG VIỆC GÂY TRỞ NGẠI cho việc thờ phượng Thiên Chúa, cho niềm vui riêng trong ngày của Chúa, hoặc cho việc nghỉ ngơi cần thiết của tinh thần và thể xác.
- Điều 1248, §1: Người nào tham dự Thánh Lễ được cử hành theo nghi thức Công giáo trong chính ngày lễ hoặc chiều ngày áp lễ ở bất cứ nơi nào, thì đã giữ trọn luật buộc phải tham dự Thánh Lễ.
6. Sách Giáo lý của Hội Thánh Công giáo dạy rằng:
- Số 2117: Việc giữ ngày Chúa nhật và cử hành bí tích Thánh Thể của Chúa là trung tâm của đời sống Hội Thánh. “Theo truyền thống tông đồ, mầu nhiệm Vượt Qua được cử hành trong ngày CHÚA NHẬT, ngày đó phải được giữ như là NGÀY LỄ BUỘC chính yếu trong Hội Thánh toàn cầu.”
- Số 2185: NGÀY CHÚA NHẬT và CÁC NGÀY LỄ BUỘC, các tín hữu phải tránh đừng dấn thân vào các việc lao động hay các hoạt động nào ngăn cản việc phụng tự phải dành cho Thiên Chúa, ngăn cản niềm vui riêng trong ngày của Chúa, ngăn cản việc thực thi các công việc từ thiện và ngăn cản sự thư giãn thích hợp về tinh thần cũng như về thể xác. Luật nghỉ ngơi ngày Chúa nhật có thể được miễn chuẩn, khi có những nhu cầu của gia đình hay lợi ích lớn lao của xã hội. Nhưng tín hữu cũng phải coi chừng, đừng để những miễn chuẩn hợp pháp này dẫn đến những thói quen gây thiệt hại cho tôn giáo, cho cuộc sống gia đình hay cho sức khỏe. “Lòng yêu mến chân lý tìm kiếm sự nhàn rỗi thánh thiện; nhu cầu cấp thiết của lòng yêu mến sẵn sàng đón nhận khó nhọc chính đáng.”
- Số 2186: Khi hưởng những giờ nhàn rỗi, các Kitô hữu nên nhớ đến anh chị em của mình, những người cùng có nhu cầu và quyền lợi như mình, nhưng không thể nghỉ ngơi vì nghèo khó và túng cực. Theo truyền thống đạo đức Kitô Giáo, ngày Chúa nhật được dành để làm các việc lành và khiêm tốn phục vụ các bệnh nhân, các người tàn tật và các người già yếu. Các Kitô hữu cũng phải thánh hoá ngày Chúa nhật bằng cách dành thời giờ và sự chăm sóc cho gia đình mình và cho các người lân cận, là những điều khó có thể làm trong những ngày trong tuần. Ngày Chúa nhật cũng là thời gian để suy tư, thinh lặng, trau dồi văn hoá và suy niệm, những điều đó giúp cho sự tăng trưởng của đời sống nội tâm Kitô hữu.
7. TÓM LẠI
Vào CHÚA NHẬT và CÁC NGÀY LỄ BUỘC, các tín hữu cần:
- Tham dự Thánh Lễ để thờ phượng Chúa: Người nào tham dự Thánh Lễ được cử hành theo nghi thức Công giáo TRONG CHÍNH NGÀY LỄ HOẶC CHIỀU NGÀY ÁP LỄ ở bất cứ nơi nào, thì đã giữ trọn luật buộc phải tham dự Thánh Lễ. Bộ Giáo luật chỉ nói là “tham dự Thánh Lễ được cử hành theo nghi thức Công giáo”, chứ không ấn định loại Thánh Lễ, cho nên, tín hữu có thể tham dự bất cứ Thánh Lễ nào (lễ cưới, lễ an táng, lễ giỗ, lễ tạ ơn) miễn là được cử hành theo nghi thức Công giáo (x. John M. Huels, Book IV: The Sanctifying function of the Church (cc. 834-1253), in The Code of canon Law: A Text and a Commentari, commissioned by The Canon Law Society of America, edited by Jemes A. Corriden, Thomas J. Green, Donald E, Heintschel, New York-Mahwah (Paulist Press, 1985), 1445).
- Nghỉ ngơi về tinh thần và thể xác;
- Chăm sóc gia đình và những người lân cận;
- Làm việc lành, chăm sóc các bệnh nhân.
QUYỀN MIỄN CHUẨN tham dự Thánh Lễ và kiêng việc xác vào Chúa nhật cùng các ngày lễ buộc: Miễn là vẫn giữ nguyên quyền của Giám mục giáo phận được nói đến ở điều 87 [Bộ Giáo luật 1983], vì một lý do chính đáng, và theo quy định của Giám mục giáo phận, cha sở, trong từng trường hợp, có thể miễn chuẩn nghĩa vụ phải giữ một ngày lễ hay một ngày sám hối hoặc thay thế nghĩa vụ ấy bằng một việc đạo đức khác (x. Bộ Giáo luật 1983, điều 1245).
NHỮNG TRƯỜNG HỢP ĐƯỢC MIỄN THAM DỰ THÁNH LỄ (x. Karl H. Peschke, Thần học Luân lý chuyên biệt (bản dịch), 225-226):
- Người bệnh và người đang dưỡng bệnh, mà nếu tham dự Thánh Lễ có thể gây thiệt hại;
- Người ở xa nhà thờ (đi bộ mất một giờ nếu là người khoẻ…);
- Người quá nghèo không có y phục tươm tất hoặc không thể trả phí tổn đi lại;
- Người bị ngăn trở do nghĩa vụ nghề nghiệp hoặc nghĩa vụ của bậc sống, do nghĩa vụ phải cấp cứu hay do các công tác bác ái khẩn cấp;
- Con cái, vợ hoặc người làm thuê có thể bị thất sủng nặng nề với cha mẹ, chồng hoặc chủ nếu đi tham dự Thánh Lễ.
NHỮNG TRƯỜNG HỢP ĐƯỢC MIỄN KIÊNG VIỆC XÁC: Luật nghỉ ngơi ngày Chúa nhật có thể được miễn chuẩn, khi có những nhu cầu của gia đình hay lợi ích lớn lao của xã hội (Sách Giáo lý của Hội Thánh Công giáo, số 2185):
- Vì lý do kinh tế của gia đình: những người phải đi làm vào các Chúa nhật và những ngày lễ buộc mới đủ nuôi sống cho bản thân và gia đình, hoặc phải đi làm theo đòi hỏi của người thuê mướn;
- Vì lợi ích chung của xã hội: các bác sĩ, y tá làm việc ở các bệnh viện, nhân viên cấp cứu, nhân viên an ninh công cộng.
(Tổng hợp từ nhiều nguồn tài liệu khác nhau)